Monthly Archives: फेब्रुवारी 2011

हुशारी सिध्द कर

मिथिला नगरीत राहणारा गोनू झा याच्या हुशारीमुळं राजाची त्याच्यावर अतिशय मर्जी बसली होती. दरबारातल्या काही जणांन हे सहन होत नव्हतं. अशापैकी एक असलेला असूयानंद शास्त्री हा एकदा राजाच्या कानात कुजबुजला, ‘महाराज ! तसं पाहता चातुर्यात आम्ही इतर दरबारी मंडळीही काही कमी नाही. पण गोनू झा उठल्या बसल्या आपल्या चातुर्याच प्रदर्शन करणं आम्हाला आवडत नसल्याने आपली मर्जी त्या गोनूवर कारण नसता जडली आहे. गोनू हा जर खरोखरच चतूर असेल, तर चिंचोळ्या तोंडाच्या साधारण मोठ्या मडक्यात बरोबर मावेल एवढ्या आकाराचा काळा भोपळा-ते मडकं न फ़ोडता-भरुन दाखवायला त्याला सांगा.’

शास्त्रीबुवांच्या सूचनेनुसार एके दिवशी राजा गोनूला म्हणाला, ‘गोनू ! अद्याप पर्यंत मी तुला बरीच इनामं दिली, पण आता मला तुझ्याकडून एक भेट हवी आहे. ते बघ तिथे चिंचोळ्या तोंडाचं व मध्यम आकाराचं एक मडकं मी सेवकाकरवी आणून ठेवल आहे. त्या मडक्यात मावेल एवढ्या आकाराचा काळा भोपळा तू ते मडकं न फ़ोडता त्या मडक्यात भरुन आणून दे. माझी मागणी सामान्य आहे ना? करशील ती पुर्ण तू ?’

गोनू म्हणाला,’का नाही करणार? अवश्य करीन. पण सध्या मी एका धार्मिक ग्रंथाचे पारायण करायला घेतले असल्याने, येत्या दोन तीन महिन्यात मला कशी सवडनाही, त्या पारायणातून मोकळा झालो रे झालो, की आपल्याला हवी असलेली भेट मी घेऊन येईन, मात्र तोवर ते मडकं मी माझ्या घरी नेऊन ठेवून देतो, म्हणजे मला आपल्या मागणीचा विसर पडणार नाही.’

आपली विनंती राजाने मान्य करताच, गोनू ते मडकं घेऊन घरी गेला. त्याच दिवशी कुणाच्या लक्षात येणार नाही अशा तऱ्हेनं ते मडकं झाकून घेऊन, तो जवळच असलेल्या खेड्यातील एका ओळखीच्या शेतकऱ्याकडे गेला, त्याच्या झोपडीच्या गवताने शाकारलेल्या छपरावर, काळ्या भोपळ्याचा वेल चढला होता व त्या वेलावर मूठ मूठ काकाराचे कोवळे कोवळे भोपळे लागले होते.

स्वत: गोनू त्या मडक्यासह त्या छपरावर चढला, आणि त्याने एक मूठभर आकाराचा भोपळा त्याच्या वेलासकट त्या पक्क्य मडक्याच्या चिंचोळ्या तोंडातून आत ढकलला, एवढे झाल्यावर, त्याने त्या शेतकऱ्याला ती गोष्ट पूर्णपणे गुप्त ठेवायला सांगून, त्याचा निरोप घेतला.

तो भोपळा प्रतिदिवशी मडक्यातल्या मडक्यात थोडाथोडा वाढू लागला. त्याच्यावर नजर टाकण्यासाठी ,गोनू आठवड्यातून एक फ़ेरी त्या शेतकऱ्याकडे मारीत होताच. दोन अडीच महिन्यात जेव्हा त्या भोपळ्यानं त्या मडक्याचा बहुतांश अंतर्माग व्यापून टाकला, तेव्हा ‘आता अधिक दिवस हा भोपळा अशाच स्थितीत राहू दिला, तर हा मडकं फ़ोडून टाकील’ असा विचार करुन गोनूनं तो देठात कापला आणि एके दिवशी तो ते मडके दरबारात घेऊन गेला.
‘आपण दिलेल्या पक्क्या मडक्याचं तोंड एवढं चिंचोळं असताना, त्यात एवढा मोठा भोपळा गोनूनं कसा घातला?’ असा पेच राजापुढं पडला. त्याने गोनूला ‘तू हा चमत्कार कसा केलास ?’ अशी पृच्छा केली.

आपन अवलंबिलेल्या युक्तीची कल्पना गोनूने देताच, राजा त्याच्यावर प्रसन्न झाला. त्याला १००० मोहोरा देत, तो त्याला म्हणाला, ‘गोनू ! या तुझ्या चातुर्याला प्रसन्न होऊन, मी तर तुला १००० मोहोरा देत आहेच, पण तुझ्यावर जळणाऱ्या ज्या असूयानंद शास्त्र्यांनी तुला या पेचात टाकण्याचा मला सल्ला दिला, त्या शास्त्रीबुवांनीहे तुला ५०० मोहोरा द्याव्यात, अशी मी त्यांना आज्ञा करीत आहे.’