म्हातारा आणि मृत्यू

एक जर्जर झालेला म्हातारा सरपण आणण्याकरिता रानात गेला होता. तेथे काही लाकडे जमा करून त्यांची त्याने एक मोळी बांधली व ती डोईवर घेऊन मोठया कष्टाने पावले टाकीत तो आपल्या घराकडे चालला. वाटेत, डोईवरच्या ओझ्याने तो अगदी थकून गेला आणि ओझे खाली टाकून धापा टाकीत बसला. त्यावेळी तो मृत्युस म्हणतो, ‘हे प्राणिमात्राच्या विसाव्या, तू ये आणि मला एकदा सर्व दुःखातून सोडीव.’ ते ऐकताच प्रत्यक्ष मृत्यु महाताऱ्याच्या पुढे येऊन उभा राहिला आणि त्यास विचारतो, ‘बाबा तू माझी आठवण का केली होतीस ?’ मृत्यु इतका जवळ आहे, हे त्या बिचाऱ्या म्हाताऱ्यास ठाऊक नव्हते. तो कापत कापत मृत्युस म्हणाला, ‘मृत्यूदादा, मी अशक्त, माझ्या डोक्यावरची मोळी अवचित खाली पडली, ती उचलून देशील, म्हणून रे दादा, मी तुला हाक मारली होती; दुसरे काही काम नाही. खरोखर इतकेच रे दादा काम होते; आणि यात मी तुझा अपमान केला असे जर तुला वाटत असेल, तर मी तुझ्या पाया पडतो, मला क्षमा कर आणि आला आहेस तसा कृपा करून माघारी जा. ’

तात्पर्य:- मृत्यूसंबंधाने थट्टेने बोलण्याची काही लोकांना सवय असते. थोडेसे संकट प्राप्त झाले की, ‘मरण येईल तर बरे ’ असे ते म्हणतात; पण मृत्यू दूर आहे तोपर्यंतच ह्या सर्व गोष्टी.