श्रीगणेशाला गजासुराचे मस्तक

श्रीगणेशाला गजासुराचे मस्तक

श्रीगणेशाला गजासुराचे मस्तक

एकदा पार्वती आपल्या स्नानगृहात स्नान करीत होती. इतक्यात शंकर तेथे अचानक आले. त्यांना पाहताच पार्वती अतिशय संकोचली. पुन्हा असा प्रकार घडू नये यासाठी काय बरे करावे? अशा विचारात ती असताना तिच्या सख्यांनी तिला सुचविले की, ‘फक्त तुझीच आज्ञा पाळील असा द्वारपाल तू स्नानगृहाच्या द्वारावर ठेव.’ हा सल्ला पार्वतीला पटला.

मग पार्वतीने आपल्या अंगाला लावलेल्या उटण्यापासून, अंगच्या मळीपासून एक मूर्ती तयार केली आणि आपल्या मंत्रसामर्थ्याने तिने ती मूर्ती सजीव केली. त्याला आपला द्वारपाल नेमले व आपल्या आज्ञेशिवाय कोणासाठी स्नानगृहात प्रवेश देऊ नये असे बजावून स्नानगृहाच्य द्वारावर उभे केले.

पार्वतीच्या आज्ञेप्रमाणे हा द्वारपाल द्वारावर उभा राहून जो येईल त्याला अडवू लागला. एकदा साक्षात शंकरच द्वारावर आले व आत जाण्यासाठी या छोट्या द्वारपालाची अनेक आर्जवे करु लागले. परंतु तो काही शंकराच्या विनंती-आर्जवांना वधला बधला नाही. त्याचे आपले एकच, ‘माता पार्वती स्नान करत आहे, तुम्ही आत जाऊ शकत नाही.’

शेवटी शंकरच ते! आधीच त्यांच्या नाकावर रागाची कायम वस्ती, त्यात त्यांच्याच घरात कोणी एक नखाएवढा द्वारपाल त्यांना आत जाण्यास नकार देतो हे पाहून ते अतिशय क्रुद्ध झाले. त्या रागातच त्यांनी आपल्या त्रिशुळाने द्वारपाला शिरच्छेद केला. त्याबरोबर त्या छोट्या द्वारपालाचे डोके आकाशात उडून गेले आणि धड जमिनीवर कोसळले.

थोड्या वेळाने पार्वती स्नान आटोपून बाहेर आली. तिच्या या द्वारपालाचे शिरविरहीत धड गतप्राण होऊन पडलेले पाहून पार्वती खूपच संतापली आणि सर्व त्रैलोक्यच भस्म करण्यास निघाली.

ते पाहून सर्व देव घाबरले. शंकराची विनवणी करु लागले. तेव्हा शंकराने आपल्या गणांना शिर शोधण्यास सांगितले. पण सर्वत्र शोधूनही शिर काही सापडेना. शेवटी शंकरांनी आपल्या गणांस आज्ञा केली की, ‘जो प्राणी तुम्हाला प्रथम दिसेल त्याचे शिर कापून आण.’

शिष्यपण शिर शोधण्यास निघाले. त्याचवेळी गजासूर नावाचा राक्षस देवांना त्रास देण्यासाठी कैलासाच्याच दिशेने येत होता. त्याचे शरीर मानवाचे आणि मस्तक हत्तीचे होते. त्याला पाहताच शंकराने त्याचे मस्त्क कापले आणि ते त्या द्वारपालाच्या पदावर ठेवून आपल्या मंत्रसामर्थ्याने त्याला जिवंत केले.

पार्वतीने या गजवदनालाच आपला पुत्र मानले आणि शंकराने त्याला आपल्या गणाचे अधिपत्य दिले. तसचे त्यांनी ह्या गजवंदनाला ‘गणेश’ हे नाव दिले. कार्यारंभी त्याचे स्मरण केल्यावर ती निर्विघ्न सिद्धीस जातील असा शंकरांनी त्या नावाला आशिर्वाद दिला.

आणि अशा तर्‍हेने पार्वतीने आपल्या मळीपासून तयार केलेल्या पुतळ्याचा ‘गजानन’‘गणपती’ झाला आणि सर्वत्र वंदनीय झाला.